Yapay zekâ projelerinde hukuki çalışma, mevzuata uygunlukla sınırlı değildir. Projenin yürütüldüğü ortaklık veya iş birliği yapısının, aktörlerin, kontrol ve karar yetkilerinin, yönetim organlarının sorumluluğunun, teknoloji ve veri haklarının, kilitlenme ve çıkış ihtimallerinin birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Sözleşmeler bu ilişkilerin kurulmasını ve taraflar arasındaki sorumluluğun somutlaştırılmasını sağlayan araçlardır. Çalışmanın kapsamı, sistemin geliştirme, ortak geliştirme, tedarik, kullanım veya yatırım aşamasında bulunmasına göre belirlenir.
Bu çalışmaların dayandığı soru kümesini alan haritasında topladım.
1. Yapay Zekâ Projesi Hukuki Ön İncelemesi
Kimler için: Yeni bir yapay zekâ sistemi geliştiren, başka bir şirketle birlikte geliştiren, satın alan, kullanıma alan veya mevcut süreçlerine entegre eden şirketler.
Kapsam
- Sistemin kullanım amacı ve işleyişi
- Projenin ortaklık, iş birliği veya tedarik yapısı
- Projedeki taraflar ve roller
- Veri kaynakları ve veri akışı
- Karar ve kontrol noktaları
- Yönetim organlarının sürece ilişkin görevleri
- Başlıca ortaklık, mevzuat, sözleşme ve sorumluluk riskleri
Çıktı: Öncelikli riskleri, eksik belgeleri ve izlenecek hukuki çalışma planını gösteren proje ön inceleme raporu.
2. Kontrol, Karar Yetkisi ve Yönetim Sorumluluğu
Kimler için: Birden fazla ortak, yönetim organı, geliştirici, sağlayıcı, entegratör, veri sahibi veya kullanıcı şirketin yer aldığı projeler.
Kapsam
- Ortaklık, aktör ve rol haritası
- Yönetim kurulu ile diğer karar organlarının yetkileri
- Karar, onay ve veto mekanizmaları
- İnsan gözetimi ve müdahale yetkisi
- Fiilî ve sözleşmesel kontrol noktaları
- Devredilemeyen görev ve yükümlülükler
- Taraflar arasında dağıtılabilecek sorumluluklar
- Olay bildirimi, model değişikliği ve sona erme süreçleri
Çıktı: Kontrol ve Sorumluluk Matrisi ile uygulanması gereken sözleşmesel ve kurumsal düzenlemeler.
3. Ortak Geliştirme, Yapay Zekâ Sözleşmeleri ve Tedarik
Kimler için: Yapay zekâ ürününü birlikte geliştiren, geliştiren, lisanslayan, satın alan veya bir hizmet sağlayıcı üzerinden kullanan şirketler.
Kapsam
- Ortak geliştirme, lisans, SaaS, entegrasyon ve tedarik sözleşmeleri
- Ortakların ve proje taraflarının karar, onay ve veto hakları
- Veri kullanım ve erişim hakları
- Model, çıktı ve fikrî mülkiyet hükümleri
- Performans, denetim ve insan gözetimi
- Sorumluluk sınırları ve üçüncü kişi talepleri
- Model değişikliği ve projenin yönünün değiştirilmesi
- Kilitlenme ve uyuşmazlık çözüm mekanizmaları
- Ayrılma, fesih, geçiş, veri iadesi ve projenin sona ermesi
Çıktı: Projenin ortaklık, teknik ve ticari yapısıyla uyumlu sözleşme veya sözleşme revizyon paketi.
4. AI Yatırımları ve Hukuki Durum Tespiti
Kimler için: Yapay zekâ şirketlerine yatırım yapan yatırımcılar ile yatırım veya ortaklık sürecindeki teknoloji şirketleri.
Kapsam
- Ortaklık ve karar mekanizmaları
- Yönetim kurulu yapısı ve yetki dağılımı
- Kurucu, yatırımcı ve stratejik ortak hakları
- Veto ve kontrol hükümleri
- Teknoloji ve fikrî mülkiyet sahipliği
- Eğitim verisinin kaynağı ve kullanım hakları
- Temel müşteri ve teknoloji sağlayıcı sözleşmeleri
- Düzenleyici yükümlülükler
- Kilitlenme, ayrılma, kontrol değişikliği ve çıkış senaryoları
Çıktı: Yatırım kararını, ortaklık yapısını ve işlem belgelerini etkileyebilecek hukuki riskleri gösteren durum tespiti raporu ve işlem önerileri.
5. Sürekli Proje ve Ortaklık Danışmanlığı
Kimler için: Birden fazla yapay zekâ sistemi kullanan, ürününü sürekli geliştiren veya yapay zekâ faaliyetlerini farklı ortaklar ve hizmet sağlayıcılarla yürüten şirketler.
Kapsam
- Yeni sistem, özellik ve iş birliklerinin değerlendirilmesi
- Ortaklık, yönetim ve karar mekanizmalarının gözden geçirilmesi
- Sözleşme ve politika güncellemeleri
- Mevzuat değişikliklerinin şirketin yönetim ve proje yapısına etkisi
- Yatırım, tedarik, entegrasyon ve ortak geliştirme kararlarında hukuki görüş
- Olay, değişiklik, kilitlenme veya ihtilaf anında proje desteği
- Hukuk, teknik, bilgi güvenliği ve yönetim ekiplerinin koordinasyonu
Çıktı: Şirketin yapay zekâ faaliyetleri ve ortaklık ilişkileriyle birlikte gelişen, karar anlarında erişilebilen sürekli danışmanlık yapısı.
Destekleyici Çalışmalar
Kurumsal Çalışma Oturumları
Yönetim kurulu, hukuk, yönetim, uyum, satın alma ve teknik ekiplerin aynı proje üzerinde ortak kontrol, karar yetkisi, risk ve sorumluluk çerçevesi geliştirmesine yönelik, şirket özelinde oturumlar.
Politika ve Regülasyon Takibi
Düzenleyici gelişmelerin yalnızca özetlenmesi değil; şirketin ortaklık yapısı, yönetim sorumluluğu, mevcut sistemleri, sözleşmeleri ve kararları üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi. Bu takibin kamuya açık bölümünü Gelişmeler bölümünde yayımlıyorum.
Bir çalışmanın kapsamı, somut sisteme, projedeki taraflara ve ortaklık yapısına göre belirlenir. Değerlendirme için proje hakkında kısa bilgi iletebilirsiniz.